دسته: خطاط

مولانا از خراسان بوده اصلش بلخی است وهمیشه درویش عبدالله بلخی مینوشته. به غایت خوشنویس بوده اگرچه بعضی او را بهتر از خواجه عبدالحی میدانند اما هرکدام روشی دارند و هر دو بی قرینه بود اند ومعاصر یکدیگرومولانا درویش انشاء اولاد میرزا سلطان ابو سعید ومیرزا سلطان حسین بایقرا و اولاد او وشاهی بیگخان اوزبک نموده به خدمت خواجه عبدالحی به طریق شاگردان به سر می برده مولانا در زمان سعیددارین میرزا سلطان حسین سر آمد زمان و مسلم ایران و توران گشته و شاگردان اوخواجه جان جبرئیل و میر منصور منشی نیز خوب نوشته اند.

حکایت: مشهور است که نوبتی شاهی بیگ خاناوزبیگکتابتی به مولانا درویش فرمود که بیکی از سلاطین ترکستان بنویس وقدغن تمام در اتمام آن نمود. اتفاقا مولانا را فرصت نوشتن آن نشدوخانکتابت را طلبید مولانا مضطرب شده نتوانست اظهار معذرت نماید طومار کاغذ سفیدی بیرون آورده شروع در خواند مضمون کتاب نمود چنانچه اهل مجلس و حضار تعریفات بسیار کرده تحسین نمودند بعضی از مقربان که نزدیک بودند تعجب نمودند.

چه نامه صفحه یی از نور دیدند                           

ز سودای سوادش دور دیدند

چو روز وصل از ظلمت مبرا                              

چو آئینه فا بخش و مجلا

بجای ظلمتش انوار باهر                                    

در و صد معنی مستور ظاهر

زنور اطن و سودای عنوان                               

بظلمت جا گرفته آب حیوان

بالاخره حقیقت قدرت و حالت مولانا را عرض نمودند ک طومار سفید نانوشته را چنین گذرانیده، خان را خوش آمد و صله و جایزه به وی شفقت کرد، مولانا در همان مجلس قلم بر دات و کتابت را همان طریق نوشته و تسلیم نمود.

.

قاضی عبدالله جامع اکثر حیثیات و استعدات بود تعلیق را با مزه نوشتی و نسخش با کمال و لطافت و نزاکت بودی منشی بی بدل بود در فارسی و عربی و ترکی ماهر بود و قرینه خود نداشت و در اوایل در دارالصداره مثال نویس شد و بد از آن به مجلس اشرف افتاد و به تحریر انشاء و بعضی اوقات بر آن خدمت انشاء اشتغال داشت کتابت ترکی را او می نوشت رساله یی در واجبات ترکی به اسم سامی شاه عالی نوشته وی قاضی زاده بلده خوی است قضای آنجا متعلق به وی داشت پدرش قاضی سعدالله قاضی خوی و سلماس بوده و فضیلت داشت و شعر ترکی و فارسی را خوب می گفت از جمله این رباعی ترکی از اشعار او می باشد.

رباعی

قاضی نه یمان شکسته حال اولمش سن

بیر بدر فراقدان هلال اولش سن

سن بلبل ایدین گلدن ایری دو شدن

دیلین دو تلوب گور نجه لال اولش سن

.

حکیم رکنا اسمش مسعود است از خانواده حکمت وافاضت است آبا و اجداد عظام او از حکمای پادشاهی و مقربان درگاه خلافت پناهی بودند. وی نیز به دستور در زمره حکمای دیوان منخرط بود. استعداد تمام و اهلیت بسیار داشت خوش و بامزه می نوشت و از سعرای مقرر است اشعار او در ذکره الشعرا ثبت افتاده. مدتی حکیم دیوان شاه عالمیان پناه عباس بهادر خان بود مزاج و هاج اشرف را از ائ انحرافی پیدا شده. او را از ملازمت اخرا فرمودند ومواجبش را مسترد کردند. وی هر چه داشت تنخواه نمود و یک دو سال در کاشان برد که و دکان نشسته به امر طبابت اشتغال داشت و از آنجا عزیمت زیارت مشهد مقدس و روضه اقدس نمود. در آنجا نیز شاه علن آرا به او توجهی نفرمود در وقتی که نواب مالک رقاب متوج سفر بلخ بودند او با فرزندان متوجه هندوستان گردیدند. این مطلع از او است:

شهید چشم مستت آنچنان کیفیتی دارد
که در روز قیامت نیز مست از خواب بر خیزد

.