دسته: حمله و فتح لودیه توسط کورش

دو سپاه در پتریا باهم در آویختند کرزوس فرماندهی کار دیده و جنگاور بود و در سپاه آزموده اش بهترین جنگاوران آسیائی را فراز آورده بود کورش سپهسالاری بی مانند بود و ایرانیانش مردانه و جان سپار بودند و از این جهت جنگی که در گرفت  بسیار خونین و مرگبار بود ، کرزوس نخست به میدان جنگ رسید ه و جای بهتری را لشکرگاه کرده بود و در آغاز برد با او بود لیکن کورش و ایارنیانش سخت در ایستادند و چنان مردانه پای افشردند که لودیان کاری از پیش نتوانستند برد

هرودتوس نوشته است که آتش جنگ تا پایان روز فروزان بود و هماوردان تنها هنگامی دست از کارزار کشیدند که شب فرا رسید . روز دیگر کورش به جنگ روی نیاورد و کرزوس نیز که سپاهیانش کمتر از دشمن بودند به سوی ساردیس پس نشت

دو روایت درباره جنگ پتریا در دست است یکی از هرودتوس و دیگری از آن پلیاتوس

پلیاتوس گوید : نخست کرزوس با کورش جنگید و پیروزی درخشانی به دست آورد . آنگاه دو هماورد پیمان کردند که تا سه ماه دست به جنگ نیازند لیکن روز دیگر کورش ناگهان بر لودیان تاخت و آنان را سخت در هم شکست و کرزوس با گروهی از یارانش با دشواری به پایتخت خود ساردیس گریخت

ماسپرو عقیده داشت که اگر گفته هرودتوس را بپذیریم برای در رفتن کرزوس و سپردنش کاپادوکیه را با دشمنی که بر روی چیره نشده بود بسیار بیخردانه و بی سبب می نماید

هرودتوس نوشته خود را از گفته گزنتوس لودیانی و خارون لامپسکوسی و زادگان هارپاگوس مادی آورده است لودیان و مادها می خواستند دشمن پادشاه خود را شکست خورده نشان دهند و هرودتوس آنچه را شنیده یا خوانده است با هم در امیخته است و کوشیده کرزوس را از بدنامی برهاند

لیکن روایت پلیانوس نه تنها سبب جای تهی کردن کرزوس را روشن میکند و از این روی پذیرفتنش بخردانه تر است بلکه از پشتیبانی تروگوس پمپئوس نیز برخوردار است که می گوید کورش در جنگ با کرزوس مایه ناکامی و دلشکستگی هماوردانش گشت

اما ما روایت هرودتوس را درست تر میدانیم زیرا بر خلاف آنچه ماسپرو نوشته است وی علت در رفتن کرزوس را به نیکی نموده است کرزوس با سر پر باد جوشان وخروشان به کاپادوکیه رفت میدان نبرد را آنجائی که دلپذیرش بود برگزید و امید داشت با نخستین حمله کورش را در هم شکند لیکن کورش خود به حمله دست یازد و کرزوس چون هرچه کرد نتوانست هماوردان را پیش براند در اندیشه آن افتاد که بهتر است برود سپاهیان بیشتری بیاورد بنابراین چون دیگر روز کورش دوباره به حمله  دست نیازید – در اینجا پیداست که این کورش بوده است که در یکمین روز نبرد نخست بر سر هماورد تاخته است – کرزوس سپاهیانش را برداشت و به ساردیس رفت و هرگز نمی پنداشت که کورش در آن سوز سرمای زمستان او را دنبال خواهد کرد.

تنها با پذیرفتن این که کرزوس شکست بزرگی نخورده بود میتوان کردار وی را در فرستادن مزدوران جنگیش به خانه شان و امید این که کورش در پی او نخواهد شتافت توضیح داد والا اگر کورش پیروزی درخشانی به دست آورده بود کرزوس کشور و شهرش را بی پاسبان و به امید آنکه سرمای زمستان کورش را از پیشروی باز دارد نمی گذاشت

 

 

.

از نوشته هرودتوس بر می آید که جنگ پتریا پنج ماه پیش از آغاز بهار یعنی در نیمه پائیز رخ داده است لیکن به درستی نمیدانیم در چه سالی چون هرودتوس نوشته است کرزوس کینه جوئی پادشاه مادرا که از خویشاوندان بود برای تاختن به ایارن بهانه کرد، جنگ با لودیه می بایست اندکی پس از شکست ایشتویگو روی داده باشد و میتوان آن را دو سه سال پس از بر افتادن پادشاهی مادها یعنی در ۵۴۷ دانست

سپاه لودیه

نوشته اند که کورش در ماه ایار – اردیبهشت ماه- به دشمن رسید و جنگ پتریا در آن ماه روی داد . هرودتوس می گوید کرزوس پس از جنگ به ساردیس و بر آن شد که هم پیمانان خود را به یاری خواهد و در آغاز بهار بر پارسیان بتاخت از این روی در پیام خود بدانان خواهش کرد که همه بکوشند تا پنج ماهه خود را به ساردیس برساند

از این اشاره هرودتوس پیداست که جنگ پتریا پنج ماه پیش از پایان زمستان و فرا رسیدن بهار یعنی در نیمه پائیز رخ داده است

سپاه کرزوس از جنگاوران لودیائی ، کاریه ای و نبردگان آن شهر های یونانی آسیای کوچک که از او فرمان می بردند ، گردآوری شده بود ، بیشتر این مردان جنگ افزار های یکسان داشتند : کلاه خود ، نیزه بلند ، سپر فراخ و شمشیر و خنجر . سواران لودیائی بسیار ورزیده و کارآمد بودند و با نیزه های بلند خود در جنگ هنر فراوان نشان می دادند

سپاه ایرانی  

در سپاه کورش رزم آزمایان پارسی و مادی خدمت می کردند و جنگ افزارهایشان درست بهم می مانست ، پیادگان بالاپوش چسبان چرمین و دراز آستینی که از گردن تا زانو را می پوشید و بیشتر ارغوانی رنگ بود و شلوار چسبان و چرمینی که در نزدیک پاشنه پا تنگ می شد ، می پوشیدند و هر یک جفتی چکمه کوتاه بنددار به پا داشتند و کلاهشان بیشتر نمدین و بی لبه بود

بر بالاپوش کمری می بستند و تیغی کوتاه از آن آویزان می کردند که بر ران راست می افتاد و پائین نیام تیغ را با تسمه ای بر ران می بستند تا آن را استوار نگهدارد. این تیغ کوتاه اکی نکیز می خواندند

نیزه پیادگان به دومتر می رسید و دسته اش از چوب بود و ته آن گلوله ای به شکل سیب یا انار بود و سر مخروطی شکل و تیزی داشت.

کمان ایرانی به یک متر می رسید و نوک شاخ ها مانند سر اردک یا پرندگان دیگر ساخته می شد. تیر  را از نی درست میکردندو به پر می آراستندو بلندی ان نزدیک ۷۵ سانتیمتر بود .پیکان ها را از برنز یا آهن می ساختند و هر سرباز تیردانی داشت که بر پشت ، نزدیک شانه چپ آویزان میکرد . کمان جنگ افزار ملی ایارنیان بود و تیراندازان ایارنی در همه روزگاران نام اور و بی مانند بودند هر سرباز کارآمدی می توانست تیری پرتاب کند که تا ۱۰۸ متری جان باستان باشد

سربازان ایرانی گاهی یک سپر و تبر جنگی و فلاخن – قلاب سنک – و کارد نیز داستند

سِپر ایارنیان از ترکه بید بافته می شد و سراپایشان را می پوشانید لیکن در برابر نیزه ها اثر چندانی نداشت

سواران رکاب نداشتند – زیرا رکاب در پایان روزگار ار ساسانیان و شاید در هنگام پادشاهی خسرو بزرگ انوشه روان دادگر به ایران رسید – و جنگ افزارشان درست مانند پیادگان بود

ایارنیان زره پوش بسیار اندک بود و سواران با تیرو کمان و نیزه به جنگ دشمن می رفتند. ایارنیان روزگار هخامنشی تنها دو سه بار ارابه های جنگی بکار بردند، بنابراین در اینجا سخن از چنان جنگ افزاری چندان بجا نخواهد بود

شمار سپاهیان ایران هرگز چنان که یونانیان نوشته اند گزاف نبود و با آن که در هیچ سندی درباره شمار ایرانیان و هماوردانشان در جنگ پتریا در دست نیست میتوان گفت که هیچ کدام از هماوردان سپاه بزرگی نداشته است. فن دژکوبی و شکستن سدها و دشواری هائی که لشکر مدافع می توانست در راه یک سپاه مهاجم بسازد پیشرفت نکرده بود

نظم سپاه ایرانی دست کم در روزگاران کورش ، کمبوجیه و داریوش بسیار خوب بود . سپاه به گروه های ده ، صد ] هزار و ده هزار بخش می شد و فرمانده همه سپاه یا به گفته فردوسی سپهبد سپهداران ایران یا خود شاهنشاه بود و با یکی از نزدیکان کار امد وی . شیوه سپهسالاران آن بود که در میان سپاه جای گیرند و به هنگام آورد به تن خود با دشمن در آویزند

گروه های بزرگ سپاه هریک درفشی ویژه خویش داشتند ، لیکن درفش شاهنشاهی ایران عقاب گشاده بالی بود که در پیشاپیش سپهسالار برده می شد و از سرزمین ایران است که عقاب به اروپا رسیده و آراینده درفش بیشتر کشورهای جهان گشته است

ایران بسیار کم دست به شبیخوان میزدند و همواره درخواست زنهار و پوزش هماوردان را می پذیرفتند و همیشه با زندانیان جنگ به نیکی رفاتر می کردند و به ویژه اگر مرد گرفتار از خاندان بزرگان بود نه تنها وی را سخت گرامی میداشتند و لقب و آزادیش را از او نمی گرفتند بلکه ثروت فراوانش نیز میدادند و گاهی وی را به فرمانروائی هم بر میگماشتند و یا او را در شمار یکی از دوستان شاهنشاه و از نامبرداران او  در می آوردند. گرفتار شدگانی را که نام و نژادی نداشتند به سرزمین های دور دست می فرستادند و بدیشان خانه و زمین و سرمایه می دادند تا هب آزادی زندگی از سر گیرند و از آن پس مانند دیگر فرمانبرداران شاهنشاهی با انا رفتار می شد نه همچون گرفتاران جنگ .لیکن ایارنیان گاهی برای چشم زخم گرفتن از بدخواهان شورشیان را سخت گوشمالی می دادند تا دیگر آشوب بپا نکنند

 

 

.

جنگ ایران و لودیه دو ریشه بزرگ داشت : نخست آنکه کورش می خواست مرزهای ایرانشهر را به کناره های دریای مدیترانه برساند و مردم آسیای کوچک را فرمانبردار کرده بر راه های بازرگانی میان آسیا و اورپا دست یابد و چون انجام این آرزوها بی جنگ دست نمی داد ناچار بود که با کرزوس در آویزد و کارهای خود را از راه پهلوانی پیش ببرد

دومین دلیل جنگ بلند پروازی کرزوس و ترس وی از ایرانیان بود وی همچنین می خواست سرزمین خود را گسترش دهد و به ویژه بر کاپادوکیه و کناره های زرخیز هالیسدست یابد . از سوی دیگر برافتادن پادشاهی ماد که کرزوس دم از خویشاوندی با شاه آن میزد .شاید در وی امیدی پدید آورده بود که اگر بر کورش بتازد مادها برای کینه کشی به هواداری از وی برخواهند خاست و بر کورش خواهند شورید. بنابراین آوازه در انداخت که در سر آن دارد تا کین ایشتوویگو را از کورش بستاند لیکن نمی دانست که مادها برای خود شهریار نوینی یافته اند و در راه از سپردن جان دریغ ندارند

کارهای پهلوانی کورش و جنگ هایش با ایشتوویگو و پیشرفتهایش و امید و مهری که در دل مردمان کشورهای دیگر پرورانده بود و احترام و بزرگداشتی که دیگران برای کورش نشان می دادند. کرزوس  را که بلند پرواز و جنگاور بود به ترس و شک انداخت و وادارش کرد تا هرچه زودتر راه پیشرفت های کورش را پیش از آنکه بر لودیان بتازد به بندد و بدو فرصت آرایش و پرورش سپاه ندهد کرزوس  می دانست که دولت جوان پارسی چون موجی خاراشکن برخاسته است و اگر از آن جلوگیری نشود پیش خواهد رفت و همه چیز را در سر راه خود خرد خواهد کرد و آشکارا می دید هرگاه آرام بنشیند به سرنوشت ایشتوویگو دچار خواهد شد بنابراین بر ان شد که خود پیش اهنگ جنگ آوردن شود

 

 

.