دسته: بهرام چوبینه

چو بگذشت زان روز بد به زمان

ندیدند زنده یکى بدگمان‏

مگر آنک بودند گشته اسیر

روانها بغم خسته و تن بتیر

همه راه برگستوان بود و ترگ

سران را ز ترگ آمده روز مرگ‏

همان تیغ هندى و تیر و کمان

بهر سوى افگنده بد بدگمان‏

ز کشته چو دریاى خون شد زمین

بهر گوشه‏اى مانده اسبى بزین‏

همى گشت بهرام گرد سپاه

که تا کشته ز ایران که یابد براه‏

ازان پس بخرّاد برزین بگفت

که یک روز با رنج ما باش جفت‏

چو پیدا شد آن چادر قیرگون

درفشان شد اختر بچرخ اندرون‏

چو آواز دارنده پاس خاست

قلم خواست بهرام و قرطاس خواست‏

بیامد دبیر خردمند و راد

دوات و قلم پیش دانا نهاد

بدو گفت عهدى ز ایرانیان

بباید نوشتن برین پرنیان‏

که بهرام شاهست و پیروز بخت

سزاوار تاج است و زیباى تخت‏

نجوید جز از راستى در جهان

چه در آشکار و چه اندر نهان‏

شب تیره چون زلف را تاب داد

همان تاب او چشم را خواب داد

پدید آمد آن پرده آبنوس

بر آسود گیتى ز آواز کوس‏

همى گشت گردون شتاب آمدش

شب تیره را دیر یاب آمدش‏

بر آمد یکى زرد کشتى ز آب

بپالود رنج و بپالود خواب‏

سپهبد بیامد فرستاد کس

بنزدیک یاران فریادرس‏

که تا هرک شد کشته از مهتران

بزرگان ترکان و جنگ آوران‏

سرانشان ببرید یک سر ز تن

کسى را که بد مهتر انجمن‏

همى بود بندوى بسته چو یوز

بزندان بهرام هفتاد روز

نگهبان بندوى بهرام بود

کزان بند او نیک ناکام بود

ورا نیز بندوى بفریفتى

ببند اندر از چاره نشکیفتى‏

که از شاه ایران مشو ناامید

اگر تیره شد روز گردد سپید

اگر چه شود بخت او دیر ساز

شود بخت پیروز با خوشنواز

جهان آفرین بر تن کى‏قباد

ببخشید و گیتى بدو باز داد

نماند ببهرام هم تاج و تخت

چه اندیشد این مردم نیک بخت‏

ازو چون بپرموده شد آگهى

که جوید همى تخت شاهنشهى‏

دزى داشت پرموده افراز نام

کز ان دز بدى ایمن و شادکام‏

نهاد آنچ بودش بدز در درم

ز دینار و ز گوهر و بیش و کم‏

ز جیحون گذر کرد خود با سپاه

بیامد گراز ان سوى رزمگاه‏

دو لشکر بتنگ اندر آمد بجنگ

بره بر نکردند جایى درنگ‏

بدو منزل بلخ هر دو سپاه

گزیدند شایسته دو رزمگاه‏

میان دو لشکر دو فرسنگ بود

که پهناى دشت از در جنگ بود

دگر روز بهرام جنگى برفت

بدیدار گردان پرموده تفت‏

چو آمد ببهرام زین آگهى

که تازه شد آن فرّ شاهنشهى‏

همانگونه ز لشکر یکى نامجوى

نگه کرد با دانش و آب روى‏

کجا نام او بود دانا پناه

که بهرام را او بدى نیک خواه‏

دبیر سرافراز را پیش خواند

سخنهاى بایسته چندى براند

بفرمود تا نامه‏هاى بزرگ

نویسد بران مهتران سترگ‏

بگستهم و گردوى و بندوى گرد

که از مهتران نام گردى ببرد

چنین گفت زان پس که سامان جنگ

کنون نیست در کار کردن درنگ‏

یلان سینه را گفت تا سه هزار

از ان جنگیان برگزیند سوار

چهار از یلان نیز آذرگشسب

از ان جنگیان بر نشاند بر اسب‏

بفرمود تا هر کرا یافتند

بگردن زدن تیز بشتافتند

مگر نامدار از دز آید برون

چو بیند همه دشت را رود خون‏

ببد بر در دز ازین سان سه روز

چهارم چو بفروخت گیتى فروز

پیامى فرستاد پرموده را

مر آن مهتر کشور و دوده را

بیامد بنزدیک چوبینه مرد

شنیده سخنها همه یاد کرد

چو مرد جهانجوى نامه بخواند

هوا را بخواند و خرد را براند

از ان نامه‏ها ساز رفتن گرفت

بماندند ایرانیان در شگفت‏

برفتند پیران بنزدیک اوى

چو دیدند کردار تاریک اوى‏

همى گفت هر کس کز ایدر مرو

ز رفتن کهن گردد این روز نو

اگر خسرو آید بایران زمین

نبینى مگر گرز و شمشیر کین‏

نبشتند پس نامه سودمند

بنزدیک پیروز شاه بلند

که خاقان چین زینهارى شدست

ز جنگ درازم حصارى شدست‏

یکى مهر و منشور باید همى

بدین مژده بر سور باید همى‏

که خاقان ز ما زینهارى شود

از ان برترى سوى خوارى شود

چو نامه بیامد بنزدیک شاه

بابر اندر آورد فرخ کلاه‏

فرستاده و ایرانیان را بخواند

بر نامور تخت شاهى نشاند

بفرمود تا نامه بر خواندند

بخوننده بر گوهر افشاندند

چو خورشید برزد سر از تیره کوه

خروشى بر آمد ز هر دو گروه‏

که گفتى زمین گشت گردان سپهر

گر از تیغها تیره شد روى مهر

بیاراسته میمن و میسره

زمین کوه گشت آهنین یک سره‏

از آواز اسپان و بانگ سپاه

بیابان همى جست بر کوه راه‏

چو بهرام جنگى بدان بنگرید

یکى خنجر آبگون برکشید

نیامد بدلش اندرون ترس و بیم

دل شیر در بیشه شد بدو نیم‏